Luật Xây Dựng 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2026) đánh dấu một bước ngoặt lớn trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và thắt chặt quy trình quản lý chất lượng công trình. Đối với các Chủ đầu tư và đơn vị phát triển dự án, việc nắm bắt kịp thời các thay đổi này là yếu tố kiên quyết để đảm bảo tính pháp lý và tránh các rủi ro đình trệ tiến độ trong giai đoạn chuyển tiếp.
Cải cách thủ tục cấp phép và thẩm định thiết kế
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Xây dựng 2025 là việc chuẩn hóa các bước thiết kế xây dựng, bao gồm: thiết kế sơ bộ, thiết kế cơ sở, thiết kế FEED, thiết kế kỹ thuật và thiết kế bản vẽ thi công. Quy định mới cũng thực hiện thay thế thuật ngữ “thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở” bằng cụm từ “thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt” nhằm thống nhất quy trình.
Sự thay đổi này hướng tới việc cắt giảm thời gian chờ đợi thủ tục thông qua việc phân cấp mạnh mẽ quyền hạn cho cơ quan quản lý địa phương trong việc quản lý trật tự xây dựng và giải quyết thủ tục hành chính, đòi hỏi các đơn vị quản lý thiết kế phải có năng lực chuyên môn cao để hoàn thiện hồ sơ chuẩn xác ngay từ đầu.
Thắt chặt quy chuẩn về an toàn và bảo vệ môi trường
Luật Xây dựng 2025 nâng cao trách nhiệm của nhà thầu thi công trong việc bảo vệ môi trường, bao gồm kiểm soát môi trường không khí, nước, chất thải rắn, tiếng ồn và các yêu cầu khác. Các tiêu chuẩn về an toàn lao động cho người, thiết bị và công trình cũng được quy định là chế tài bắt buộc.
Vai trò của đơn vị Giám sát thi công (CS) được phát huy tối đa khi phải chịu trách nhiệm giám sát đồng thời cả chất lượng, khối lượng, tiến độ, an toàn lao động và bảo vệ môi trường. Việc tuân thủ các quy định này không chỉ giúp dự án tránh được các rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng hình ảnh trách nhiệm xã hội cho Chủ đầu tư.
Ưu tiên ứng dụng công nghệ và vật liệu xây dựng mới
Luật mới tạo hành lang pháp lý thuận lợi bằng việc khuyến khích nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ, đặc biệt là Mô hình thông tin công trình (BIM) để nâng cao hiệu quả quản lý dự án. Bên cạnh đó, Nhà nước có chính sách ưu đãi việc nghiên cứu, phát triển và sử dụng vật liệu xây dựng xanh, vật liệu tiết kiệm năng lượng và vật liệu tái chế.
Mặc dù việc ứng dụng BIM đang được khuyến khích mạnh mẽ, các Chủ đầu tư cần theo dõi sát các lộ trình cụ thể do Chính phủ quy định chi tiết để áp dụng đồng bộ cho các dự án đầu tư công hoặc công trình có quy mô lớn theo đúng tiến độ triển khai.
Luật mới khuyến khích và tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho việc ứng dụng BIM.
Tại sao sự độc lập của đơn vị Tư vấn là yếu tố then chốt?
Luật Xây dựng 2025 xác định rõ ràng quyền và nghĩa vụ của các chủ thể tham gia, từ chủ đầu tư, nhà thầu tư vấn thiết kế đến ban quản lý dự án. Một điểm quan trọng là quy định bắt buộc mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp tư vấn xây dựng đối với công việc khảo sát và thiết kế xây dựng của công trình từ cấp II trở lên.
Việc lựa chọn một đơn vị tư vấn quản lý dự án (PM/PMC) có năng lực, am hiểu tường tận các quy định mới và thời hạn bảo hành công trình theo từng loại, cấp công trình sẽ giúp Chủ đầu tư thiết lập được hệ thống quản trị rủi ro vững chắc, đảm bảo dự án tuân thủ tuyệt đối các quy chuẩn pháp luật hiện hành.
Kết luận
Luật Xây Dựng 2025 áp dụng từ tháng 7/2026 mang đến cả cơ hội và thách thức cho thị trường xây dựng Việt Nam. Để thích ứng và tận dụng tốt những thay đổi này, các doanh nghiệp cần chủ động rà soát quy trình và chuẩn bị nguồn lực chuyên môn tương ứng. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt pháp lý chính là nền tảng quan trọng nhất để các công trình không chỉ về đích đúng tiến độ mà còn bền bỉ về mặt chất lượng và giá trị đầu tư.
Nguồn: vanban.chinhphu.vn